Malnütrisyon
Çocuğun büyüme gelişme ve sağlık durumunun standartların altında olması durumudur. Kalori ve proteinden eksik bir beslenme sonucu görülür. Daha çok süt çocuklarında ve küçük çocuklarda rastlanır. Enfeksiyonlar sık görülür ve ağır geçer. Ülkemizin en önemli çocuk sağlık sorunudur. Araştırmalarda tüm bölgelerimizde görüldüğü saptanmıştır.

Malnütrisyon hafif, orta ve ağır derecede olmak üzere gruplandırılır. Sıklıkla görülen hafif ve orta düzeyde malnütrisyondur.

Ağır derecede malnütrisyon;Marasmus Kuvaşiorkor, olarak isimlendirilmektedir.

Marasmus
Protein-enerji eksikliği sonucu görülen beslenme yetersizliği hastalığıdır. Büyüme ve gelişmenin hızlı olduğu ilk yıl anne sütü almayan, yetersiz ek besin verilen ve anne sütünün erken kesildiği çocuklarda görülür. Marasmus, başlangıcında belirti vermez ve anlaşılır duruma geldiğinde oldukça ağırlaşır. Ailenin bilinçsiz beslenme alışkanlığı ve yanlış tutum ve davranışları nedeni ile ağlayan çocuğuna şekerli su, çay, sulu süt v.b. yiyecekleri sürekli vermesi marasmusa etken olabilir. Marasmuslu çocuğun ağırlığı standartların altındadır.

Belirtileri

• Deri rengi soluktur.
• Saçlar ince ve seyrektir.
• Yüz buruşuk, gözler çöküktür.
• İhtiyar yüz görünümü vardır.
• Enfeksiyon hastalıklarına dirençsizdirler.
• Sıklıkla ishal, kusma görülür.

Kuvaşiorkor
Genellikle 1-3 yaşları arasında, proteinden yetersiz beslenen çocuklarda görülen beslenme yetersizliği hastalığıdır. Bu çocuklara şeker bebek ismi de verilmektedir.

Belirtileri
En önemli belirtisi ödem(su birikmesi)dir. Eller, ayaklar, yüz ve gövdede ödem görülür. Ödem kilo kaybını gizler. Davranış bozuklukları görülür. Yalnız şeker, sulu unlu mamalar, nişasta v.b gibi karbonhidratlı gıdalarla beslenilmesi büyüme ve gelişmenin
durmasına neden olmuştur.

Marasmus ve kuvaşiorkorun belirtilerinin birlikte görüldüğü olgulara marasmik –kuvaşiorkor denilmektedir.

Malnütrisyonun önlenmesi

• Gebelik ve emziklilikte anne yeterli ve dengeli beslenmelidir.
• İlk altı ay varsa çocuğa mutlaka anne sütü verilmelidir.
• 3-4.aydan itibaren ek besinlere başlanmalıdır.
• Ailenin beslenme eğitimi alması çok önemlidir.
• Fazla protein içeren (fasulye, tahıl v.b) besinlerden yararlanılmalıdır.
• Temizliğe önem verilmelidir.
• Çocukların büyüme ve gelişmeleri düzenli olarak izlenmelidir.

Anemi
Demir yetersizliği sonucu görülen, halk arasında “kansızlık “ olarak isimlendirilen beslenme hastalığıdır. Bebek ve çocukların demir yönünden oldukça fakir olan yiyeceklerle beslenmeleri sonucunda görülmektedir. Yapılan araştırmalarda ülkemizdeki 0-5 yaş arasındaki çocukların yarısının anemi olduğu saptanmıştır.

Her yaşta görülmesi ile birlikte özellikle bebeklik ve çocukluk çağında demir eksikliği anemisine rastlanmaktadır. Kronik hastalıklar ve sık geçirilen enfeksiyonlarda anemiye neden olmaktadır.

Belirtileri
Bebeğin göz kapaklarının içi, tabanları ve avuç içleri, dudakları soluktur. İştahsız, huzursuz, neşesiz ve halsizdirler. Normalin üzerinde uyurlar.Büyüme ve gelişmeleri duraksama gösterir.

Diyette demirden zengin gıdalara yer verilmelidir. C vitamini her öğün mutlaka tüketilmelidir. Çay tüketimi azaltılmalı, yemeklerle tüketilmemesine dikkat edilmelidir.

Raşitizm
D Vitamini eksikliğinde görülen bir beslenme hastalığıdır. Güneş ışınlarından yeterince yararlanamayan, düzensiz ve kötü beslenen, olumsuz çevre koşullarında yaşayan çocuklarda görülmektedir.

Güneş ışınları organizmamız için çok yararlıdır. Vücudumuzun D vitamini ihtiyacı, büyük ölçüde güneş tarafından sağlanmaktadır. Güneşin bolca görüldüğü ülkemizde, raşitizmin bu kadar yüksek oranda görülmesinin nedeni halkın eğitimsizliği ve yanlış inanışlardır.
Ülkemizde bebek ve çocuklar ev içinde büyütülmektedirler. Bebeklerin yüzlerini örtme, kundak yapma, hasta olur düşüncesi ile dışarıya çıkarmama, yaz aylarında bile çorap giydirme vb. raşitizmin yaygınlaşmasına neden olmaktadır.

Belirtileri

• Kemiklerde eğrilme, yumuşama, bacaklarda )( veya () biçiminde çarpıklıklar oluşur.
• Bıngıldaklar geç kapanır. Diş çıkarma ve yürümede gecikmeler görülür.
• Bebek ve çocuklar günde 5 dakika süreler ile güneşe çıkarılmalı, alıştıkça bu süre 10-15 dakikaya kadar arttırılmalıdır. Ancak ozon tabakasında oluşan delikler nedeni ile güneş ışınlarının dik geldiği öğle saatlerinde (12-15 arasında) direkt olarak güneşe çıkarılmamalıdır.
• Bebek ve çocukların güneşlendirilmeleri esnasında başlarında şapka olması gereklidir.
• Kol ve bacaklarının açık olması, güneş ışınlarından daha fazla yararlanmalarını sağlayacaktır.

Raşitizmde Beslenme

• Bebekler anne sütü ile beslenmelidir.
• Sütler iyi kaynatılmalı, pastörize edilmelidir.
• Süt, yumurta, balık yağı, tereyağı diyette yer almalıdır.
• Güneş ışınlarından yararlanılmalıdır

Diş çürükleri
Ülkemizde oldukça sık görülen bir durumdur. Sularda florit düzeyinin azlığı, şekerli yiyeceklerin bolca tüketilmesi, ağız ve diş temizliğine yeterince önem verilmemesi, kalsiyum içeren besinlerin az tüketilmesi diş çürüklerine neden olmaktadır. Süt tüketimi ülkemizde oldukça düşüktür. Oysa süt içilmesi diş çürümelerini önler.

Bol karbonhidratlı (tatlılar, kurabiyeler, şekerler).gıdalar ise çürümeyi arttırıcı etkiye sahiptirler, Bu nedenle çocuklara ara öğünlerde şekersiz süt, taze meyveler, meyve suyu gibi dişlerin sağlamlığını arttırıcı gıdalar verilmelidir. Katkı maddeli, asit içeren (gazoz v.b) yiyecek ve içeceklerin dişlerine vereceği zarar anlatılmalıdır. Şekerli  yiyeceklerden sonra mutlaka diş fırçalanmalı veya su ile ağız temizlenmelidir.

Çocuklara ağız ve diş temizliği uygulamalı olarak gösterilmeli, örnek olunmalıdır. Ayrıca bebek ve çocuklara C ve D vitaminlerinden, kalsiyumdan zengin gıdalar verilmelidir.