Anneannelerimiz hatta annelerimiz anlatırlar; "Ben on beşimde evlendim, on altımda kucağımda bebeğim vardı" ya da "24 yaşında dördüncü çocuğumu kucağıma aldım" cümleleri dökülür sohbet sırasında. Ama günümüzde şartlar değişti. Artık değil çocuk sahibi olmak evlenmek için bile otuzlu yaşlar bekleniyor. Elbette anneannelerimiz gibi henüz ergenlik çağında evlenmek ve doğum yapmak sağlıklı değil. Ama günümüzde yapılması gerekenler, ulaşmak istediğimiz idealler nedeniyle çoğu zaman evlilik planlarını ileriki tarihlere bırakıyoruz. Bazı durumlarda evlilik gerçekleşse bile ekonomik kaygılar, iş hayatı, kariyer planları derken bu kez bebek sahibi olmayı erteliyoruz. Kısacası hayat şartları ve hayattan beklediklerimiz paralel gitmiyor. Ama anne olmak her kadının hakkı. Anne olma tarihini erteleyenlerin bazı noktaları düşünmesi gerekiyor. Çünkü ileri yaşta doğum yapmak da hem anne hem de bebek açısından bazı riskler taşıyor. Uzmanlar kadınlar için ideal doğurganlık yaşının 18- 25 olduğunu belirtiyorlar. Tıbbın ve genetik biliminin ulaştığı nokta geç yaş gebeliklerinde de mucizeler yaratsa da en güzeli doğurganlık yaşlarında anne olmak herhalde. Her şey çağında güzel ve sağlıklı... Doğurganlık dönemi boyunca her yaşta gebe kalabilmek söz konusu olmakla birlikte Dünya Sağlık Teşkilatı’nca yayınlanan çalışmalarda en ideal yaşın 18-25 arası olduğu belirtiliyor. Bu süreyi 35 yaşa kadar uzatan uzmanlar var.

Gebelik her alanda önemli değişimlerin yaşandığı bir dönemdir
Her gebelik kadın yaşamında önemli değişikliklerin oluştuğu bir dönem. Bu dönemde kadın vücudunun tüm bölümlerinde değişiklikler yaşanıyor. Vücut direncinden, dolaşım sistemine kadar pek çok değişiklik anne adayının bazı sorunlarla karşı karşıya kalmasına neden oluyor. Uzmanlar, anne adayının yaşının, bu değişiklikleri sorunsuz bir biçimde atlatabilmesi için önemli olduğunu belirtiyorlar. Bu hem bebeğin sağlıklı gelişimi hem de anne adayının sağlık sorunlarıyla karşılaşmaması için gerekli. İleri yaşta hamile kalmayı düşünenlerin öncelikle bazı fiziksel süreçleri bilmesi gerekiyor.

Bir kadının üreme fonksiyonu 30 yaş ve üzerine yaklaştıkça azalmaya başlıyor. Bu nedenle bu yaş dilimine giren kadınların hamile kalabilmesi, genç bir kadına göre biraz daha fazla zaman alabiliyor. Çünkü kadınların yaşı ilerledikçe yumurtalıkların fonksiyonları yavaşlıyor ve yumurtalar yaşlanıyor. Bu yüzden gebe kalmak zorlaşıyor. Yaş ilerledikçe kadının her ay ürettiği ve döllenmesi halinde cenin haline gelecek yumurtanın kalitesi, döllenebilirliliği ve anne rahminin cenini yakalama kapasitesi de olumsuz etkilendiğinden gebe kalabilme olasılığı azalıyor. Ayrıca 35 yaşından sonra her menstrual siklusta (Adet kanamaları) yumurtlama oranın düşük olduğunu da bilmek gerekiyor. Bütün bu olumsuzlukları aşarak hamile kalan kadınların karşısına bu kez farklı sorunlar çıkabiliyor. Bu tip hamileliklerde hipertansiyon (Yüksek tansiyon), kalp problemleri, gebelik zehirlenmesi, diabetin görülme oranı daha yüksek.

Acaba sağlıklı bir bebek doğurabilecek miyim?
Ayrıca doğacak bebek açısından da bazı riskler var. Anne adayının düşük, erken doğum, düşük doğum tartılı bebek ve en önemlisi zihinsel ve gelişme özürlü yani anomalili bebek doğurma riski yükseliyor.

İleri yaştaki kadınlarda görülen bir başka sorun, doğumsal anomali oluşması. Bazı doğumsal anomalilerin oluşma riski ilerleyen yaşla birlikte artıyor. Ama 30 yaşma kadar bu oran düşük.

İleri yaş gebeliklerindeki en önemli anomali Down Sendromu ve benzeri kromozom anomalilerinin görülme sıklığının artmış olması. Ancak hemen endişelenmeyin. Tıp ve genetik bilimi bir çok bebekte oluşabilecek bu tip sorunları önceden tespit edebiliyor. Uzmanlar, ileri yaş gebeliğin 11-14 ve 16-18. haftasında erken Down Tarama testi ve Down Tarama Testleri yapılması gerektiğini belirtiyorlar. Bu testlerde elde edilen sonuçlar, ayrıntılı gebelik ultrasonu görüntüleri ile birlikte değerlendiriliyor. Ayrıca olası bir kromozom anomalisi riskini belirlemek amacıyla amniyosentez denilen yöntemle bebeğin su kesesinden alınan sıvının özel yöntemlerle incelenerek kromozomlarına ait bir hasar olup olmadığının saptanması da mümkün. Bütün bu tıbbi testler, 35 yaş üzerindeki anne adaylarına bebek veya bebeklerinin sağlığı konusunda kesin bilgiler verebiliyor.

Kısacası, ileri yaşta gebeliğe karar vermenin kaçınılmaz olduğu durumlarda gebeliğin mutlaka tarama testleri, USG ve en önemlisi amniyosentez ile sıkı izlenmesi, anne adaylarında tamiri imkansız olumsuzlukla karşılaşma korkusunu en aza indirgiyor. Bütün bu risk faktörleri önemli ancak uzmanlar, günümüzde yaşlı sayılabilecek kadınların bile doğum yapabileceğinin altını çiziyorlar. Tıbbi olarak anne olmak için kesin sınırlar yok. Ancak, bu kadar riskle nasıl gebe kalabilirim diye endişeleniyorsanız, uzmanların desteğini alarak yüreğinizin sesine kulak vermelisiniz. Çünkü anne olmak sizin de hakkınız. Uzmanlar olabilecek en riskli durumları açıklıyor. Oysa günümüzde ileri yaşta anne olmuş bir çok kadın olduğu bir gerçek.

Prof.Dr.Ümit Özekici – Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı