
Domuzlar kanatlı ve insan influenza A viruslarından bazıları ile (H1N1, H3N2, H5N1 gibi) infekte olabiliyorlar. Bunun nedeni domuzdaki hücre reseptörlerinin buna müsait olması. Bu uygunluk sırasında iki ayrı virus domuzda bir araya gelince gen değişimi olabiliyor. Yani virus genetik değişime uğruyor. Hemaglutinin ve neuraminidaz genlerinde oluşan değişklikler virusun infeksiyon gücü açısından önem arz etmektedir. Domuzda genetik değişime uğrayabilen bu virus insanı da infekte etme özelliği kazanabilmektedir. Domuz olmadan da virus da X ışınları, çevre koşulları (kötü etkiler) nedeniyle de virusun geninde değişimler olabilir.
Her domuz gribi virüsü için böyle bir tehlike var mıdır?
Yukarıda açıkladığımız gibi hem insanı hem domuzu infekte edebilen viruslarda bu risk vardır.
Yabancı uzmanlar özellikle Meksika'da sayıları fazla olan, hayvanların kapalı ve dar alanlarda sadece kesilmek üzere üretildiği fabrika türü çiftliklerden yayıldığını ve bu tür endüstriyel çiftliklerin bu tür hastalıkların yayılma riskini arttırdığını belirtiyor. Bu konudaki yorumlarınız nedir?
Yoğun yani intensif yetiştirmede eğer biyogüvenlik önlemleri iyi yapılırsa bu tür işletmeler diğer yani primitif yetiştirmeye göre daha güvenlidir. Eğer yapılamazsa yoğun populasyondan dolayı virusun yayılması kolay ve çabuk olur. Meksika’da çiftlik tipinden çok biyogüvenlik sorunu olduğunu düşünülebilinir.
Son olarak son yıllarda özellikle kırım-kongo, kuş gribi, Sars gibi zoonoz virüslerle ilgili salgınların artığını görüyoruz. Bu durumda etkili faktörler neler olabilir?
Virusların çevre koşulları veya diğer nedenlerden (kullanılan aşılara ve ilaçlara direnç) dolayı mutasyona uğramasına bağlıdır. Zaten influenza viruslar gibi RNA'lı viruslar doğası gereği genetik değişime en yatkın viruslardır.Bunun dışında koruyucu veteriner sağlık hizmetlerinin istenilen düzeylerde olmaması da önemlidir.
KKKA hastalığının yayılmasında keneler ile bilimsel ve etkin bir mücadelenin olmaması bu faktörlere bağlıdır.
Kuş Gribi ile erken dönemde etkin bir mücadele verilmedi.Hatta devlet gizlemeğe çalıştı.Geç kalınması ve eğitim yetersizliği,hayvan hareketlerinin engellenmemesi gibi nedenlerle yayılım ülke çapında hızlı oldu ve insan ölümleri yaşandı.Resmi otoritede veteriner hekimlik hizmetlerinin yetersizliği de önemli faktördü.
Ülkemizde domuz yetiştiriciliği çok sınırlıdır.Bu nedenle domuz gribinin domuzdan bulaşma riski diğer ülkelere göre düşüktür.Ancak kontrol altında tutulmalıdır.İnsan hareketleri ülkemizi de tehdit etmektedir.