Human (insan) papilloma virüsü (HPV)

Bugün dünyadaki en yaygın cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan birisidir. Günümüzde bir kanser türü ile (rahim ağzı kanseri) en kuvvetle ilişkilendirilen virüs HPV virüsüdür. Enfeksiyon 15-25 yaş grubu kadınlarda sıktır. HPV virüsünün 100 den fazla alt çeşidi bulunmuştur. Bu alt çeşitler enfeksiyonun oluştuğu bölgeyi ve kanser oluşturma risklerini belirler. Bütün HPV tipleri aynı bölgede ve aynı türde enfeksiyon oluşturmaz ve rahim ağzı kanserinden aynı oranda sorumlu değildirler. Bazı virüs tipleri (HPV 1,2,3 vs) deride siğil benzeri lezyonlar yaparken,  bazıları da genital bölge mukozasında siğillere (HPV 6,11) neden olurlar. Bazıları rahim ağzı kanseri açısından yüksek riskli (HPV 16,18,31,45) iken, bazıları da düşük risklidirler (HPV 6,11,42 vs).

HPV 16,18 rahim ağzı kanserlerinin % 70, HPV 6 ve 11 genital siğillerin % 90 ından sorumludur. HPV enfeksiyonu geçiren kişilerin büyük bir çoğunluğu bu enfeksiyonu ömür boyu taşımazlar. Enfeksiyonun doğal seyri sonunda vücudun bağışıklık sistemi ile enfeksiyon büyük oranda vücuttan temizlenir. Fakat bir kısım hastada, çeşitli faktörlerin etkisiyle virüs vücuttan atılamaz. Eğer bu atılamayan virüs tipi yüksek kanser riski taşıyan tip ise, kişide uzun yıllar içerisinde (15-20 yıl) rahim ağzı kanseri gelişebilir.

HPV enfeksiyonu yanında rahim ağzı kanserinde etkisi olduğu düşünülen diğer faktörler şunlardır;

• Sigara kullanımı
• Diğer enfeksiyonlar ( AİDS-HIV, klamidya, herpes simpleks enfeksiyonları)
• Erken yaşta ilk cinsel birleşme
• Çok eşlilik
• Erkeğin çok partneri olması
• Düşük sosyoekonomik düzeye sahip olma
• Kötü hijyenik koşullar
• Doğum kontrol hapları

Her HPV enfeksiyonu geçiren kadında rahim ağzı kanseri  gelişmemesi, ilave bazı faktörlerin de kanser gelişiminde rol oynadığını düşündürmektedir.
 
Prezervatif dahil hiçbir yöntemle HPV enfeksiyonunun bulaşmasını kesin olarak önleyemediğimize göre, bu virüslere karşı aşı geliştirilebilir mi?  sorusu, bugünkü gelişmelerin temelini oluşturmuştur.

HPV Aşıları: HPV aşıları koruyucu ve tedavi edici aşılar olarak iki gruba ayrılırlar. Bugün piyasadaki aşılar koruyucu aşılardır.

Koruyucu aşılar: HPV enfeksiyonu geçirmeden önce yapılması önemlidir. Bu nedenle en koruyucu etkisini 9-26 yaş grubunda oluşturmaktadır. Son çalışmalar 26-45 yaş grubu kadınlarda da önemli bir koruyuculuk sağladığını göstermiştir. İlk ruhsatını 9-26 yaş grubu kadınlar için aldığından birçok ülkede bu yaş grubunda uygulanmaktadır. Fakat bazı ülkelerde 45 yaşa kadar uygulanmaya başlanmıştır. Bu grupta piyasada iki adet aşı vardır.
 

A-Gardasil: 4 tip HPV virüsüne karşı koruma sağlamaktadır. Bunlar HPV 6,11,16,18 dir. Böylece genital siğillerin % 90 ına ve rahim ağzı kanserlerinin % 70 ine karşı çok önemli bir koruma sağlamaktadır. Aşı 3 doz şeklinde, kol adelesi içerisine uygulanır. İlk dozdan 2 ve 6 ay sonra iki doz daha yapılır. Şu andaki bilgilere göre aşının ileriki yıllarda tekrarlanması önerilmemektedir. Aşı yapılan kadınlarda smear kontrollerinin devam ettirilmesi önerilmektedir.
 

B-Cervarix: 2 tip HPV virüsüne karşı koruma sağlamaktadır. Bunlar HPV 16 ve 18 dir. Bu aşının genital siğillere karşı koruyuculuğu yoktur. Yalnızca rahim ağzı kanserine karşı koruyuculuğu vardır. Bu aşı da 3 doz halinde ( ilk dozdan 1 ve 6 ay sonra) yapılır.

• Herhangibir HPV virüs tipi ile enfekte olmuş kişilerde de HPV aşıları yapılabilir. Çünkü kişinin geçirmediği diğer virüs tiplerine karşı koruyuculuğu vardır.
• Gebe kadınlara önerilmez, emziren annelere yapılabilir
• Anormal PAP smear testi olan kadınlara aşı yapılabilir, bu grupta etkinliği biraz daha düşük olabilir.
• Her aşıda olduğu gibi allerjik reaksiyonlar görülebilir.

Tedavi edici aşılar: Bu aşılar henüz piyasaya çıkmamıştır. Çalışmalarının son aşamasına gelinmiştir. Bu aşılar PAP smearinde bozukluk bulunan kadınların ve erken evre rahim ağzı kanserlerinin tedavisinde faydalı olacaktır.

Sonuç olarak; rahim ağzı kanser aşıları son yılların en önemli tıbbi buluşlarından birisidir. Gelişmiş ülkelerde 7. sırada olan rahim ağzı kanseri, gelişmemiş ülkelerde 1 sırada yer almaktadır. Yıllık smear takibi bu hastalığın çok erken evrede yakalanması için çok önemlidir. Gelişmiş ülkelerde daha az görülmesinin nedeni de yıllık smear takibinin , gelişmemiş ülkeler göre çok düzenli yapılmasıdır. Aşılar şu anda maliyet açısından yüksek gibi görülmektedir. Fakat bizim gibi yıllık smear testi alışkanlığı yaygınlaşmamış ülkelerde, aşılar rahim ağzı kanserinin azaltılmasında önemli rol oynayabilir. İleriki yıllarda aşıların her genç kıza yapılması sayesinde, rahim ağzı kanserinin toplumlardan önemli oranda eradike edildiğini görebilmemiz mümkün olabilecektir.
 
 Konu ile ilgili soru ve yorumlarınızı alpaslanbaksu@kucukinsan.com adresine yazabilirsiniz.